Creativiteit & Ideeën
Uit Kaizengine
Het hebben van ideeën staat vaak synoniem met creativiteit. Op internet zijn er verscheidene vooral engelse bronnen te vinden waarbij de historische betekenis van "creativiteit" en ook de creatieve processen worden verduidelijkt. Eigenlijk is het de vaardigheid om iets nieuws te bedenken of de kracht om een oplossing te bedenken en in te voeren voor een probleem. Dat betekent inderdaad dat mensen met veel ideeën veelal creatief zijn maar we willen graag opmerkzaam maken dat ook mensen zonder veel nieuwe ideeën maar een hoge mate van vindingrijkheid ook uitermate creatief kunnen zijn. De grootste en minst ontgonnen potentie van creativiteit is de groeps-creativiteit die pas tot zijn recht komt als de groep een aantal regels in acht neemt. Creativiteit komt voort in diverse vormen. Zo kennen we allemaal het gedrag van creatieve mensen die in staat zijn om met leuke of rare ingevingen een groepsproces te beinvloeden. Ook zien we soms zeer stille mensen die onnavolgbare innovaties uitdenken. Anderen blijken de gave te hebben om geheel vrij van geest de kijken en te Zien. Weer anderen blijken zorg te dragen voor humor waardoor de groep vrijer wordt om interacties te hebben. Tenslotte zien we ook mensen die wel 100 wegen kennen om zaken tot resultaat te krijgen (zie Verkopen van ideeën en KAIZEN_cirkel). Er is recent een hausse aan artikelen over groepscreativiteit verschenen die een breuk vormen met de traditionele creativiteitstechnieken vanuit de jaren 70. Vooral een thema van volume (hoe meer ideeën hoe beter voor de resultaten van creativiteit) nemen we afscheid. Juist kwaliteit is een extra factor die tijdens creativiteitssessies moet worden gecontroleerd. Een bijzondere vorm van creativiteit is de toevalligheid (zie: KZ:Serendipiteit). Door toedoen van de technologische ontwikkelingen en de opkomst van velerlei vormen van digitaal samenwerken ontstaan ook mogelijkheden van grote-groep creativiteit Mass collaboration
Inhoud |
Groepscreativiteit
DE volgende regels zijn van toepassing voor succesvol gebruik van creativiteit in groepen.
- De samenstelling van de groep moet goed zijn en bestaan uit voldoende verschillende mensen (min 3 max 100)
- Er moet een concrete en inspirerende vraagstelling zijn.
- De deelnemers zijn bereid gezamenlijk te zoeken en durven hun vooringenomen standpunten (tijdelijk) laten rusten.(het zogenaamde uitstel van oordeel)
- Het probleemgebied is dermate duidelijk gevisualiseerd dat alle deelnemers op hun eigen manier kunnen zien.
- Tijdens het proces van creativiteit wordt er voldoende stof opgegooid om een minimale dynamiek te bewerkstelligen die nodig is voor:
- Een voldoende brede kijk op de probleemstelling en oplossingsruimte
- Voldoende positieve energie bij alle deelnemers versterkt door persoonlijke bijdragen
- Genoeg info ter inspiratie voor het vrij kunnen associeren
- Voorkomen dat meteen de eerste afslag wordt gekozen
- Dit moet ontaarden in het associeren op elkaars ideeën en het stimuleren en belonen voor vreemde en rare ideeën.
- Dat lukt alleen als iedereen elkaar stimuleer #De creativiteitsfase sluit altijd af met een vorm van systematische ordening of selectie.
- Nadat een aantal ideeën is geselecteerd kan nogmaals een creativiteits sessie worden ingezet om alle kansen te zien voor de beslissing, selectie en uitvoer van het idee
Valkuilen in groeps-creativiteit
- Managers zijn soms negatieve factoren in groepscreativiteit;
- de manager kan te vroeg oordelen
- of de groep anticipeert op afwijzingen van de manager
- de groep durft minder omdat er angst is voor een soort beoordeling (veiligheid onvoldoende)
- Net als managers komt het regelmatig voor dat enkelen niet hun oordeelsvorming of kritiek hebben opgeschort waardoor de groep doodslaat
- De omstandigheden kunnen slechts zijn zoals te kleine, warme ruimte zonder flipover en andere middelen niet aanwezig.
- De voorzitter of fascilitator kan zwak zijn omdat het proces onduidelijk is, detijd uitloopt en dergelijke
- Wat vaak voor komt is dat groepen er de voorkeur aan geven de ideeën (vooral de rare) niet op te schrijven of te tekenen waardoor ze na vijf minuten niet meer helpen met verbreding en associatie.
Handige Creativiteits-processen
Er zijn geen vaste regels voor de aanpak en procesgang van creativiteitsprocessen. Echter bij gegeven beperking van tijd en maximale concentratie van de groep is een volgend beschreven proces een praktische.
- 5 min:Zorg als voorzitter voor voldoende middelen, duidelijk wens of doel; zorg dat je zeker weet dat iedereen de gehele periode van minimaal 1 uur beschikbaar heeft en niet wordt afgeleid.
- 10 min: Concretiseer de vraagstelling of doel tot een inspirerende vraag en onderzoek probleem of wens. Zorg er in deze fase voor dat iemand bereid is zich op te werpen als "eigenaar" van het bewusten problematische proces (het facturatieproces van standaard kleine bedragen verloopt omslachtig) of de bijzondere marktvraag (Zouden we klanten ook 's nachts kunnen helpen?). Laat de eigenaar het een en ander vertellen tot inspiratie van de groep
- 10 min: Als het probleem ingewikkeld is kun je hier het probleem abstraheren door bijvoorbeeld een methafoor te kiezen. Dat betekent echter ook dat de ideeën ook weer moeten worden teruggebracht naar de realistische situatie.
- 10 min: Nu komt de volume-vraag; wie heeft er allemaal ideeën over het probleem, de oplossing; hier vind de feitelijke associatie plaats. Als het proces goed is kan je dit binnen 10 minuten doen. Er is dan een berg aan aantekeningen op een flipover of een stapel geeltjes.
- 5 min:Zorg dat de groep even snel alles terug ziet en er een overzicht is gemaakt van alle typen ideeën (het zogenaamde clusteren). # Vraag de probleemeigenaar of er misschien al een paar interessante ideeën bij zijn. Neem die ideeën appart
- 10 min: Meestal is het zinvol om de groep nogmaals te vragen om ideeën en verbeteringen van de ideeën voor te stellen ter verrijking
- 5 min: Kies samen met de idee-eigenaar maximaal 5 ideeën waarbij je er verstandig aan doet niet slechts de "obvious" maar ook de "vreemde" ideeën te kiezen.
- 15 min: Werk in groepjes deze max 5 ideeën uit tot het niveau dat de eigenaar of een helper deze zelfstandig verder kan brengen.
- 10 min: afsluiten met een korte presentatie; we gaan dit en dat doen
Als je goed hebt geteld staan er hier 75 minuten waarbij tweemaal een associatiesessie heeft plaatsgevonden en de probleemstelling geheel in de bijeenkomst heeft plaatsgevonden. Alternatief is dat de eigenaar direct zijn of haar vraagstelling presenteert en dat er al in de voorbereiding een methafoor is bedacht. Als een groep regelmatig gebruik maakt van de creativiteitstechnieken zal veel meer rendement in kortere tijd worden gehaald
Verwijzingen
Volgens de online encyclopede zijn er verscheidene definities:
- scheppingskracht; het voldoen aan de vormdrift
- Door verbeeldingskracht nieuwe werkwijzen bedenken.
- probleemoplossend vermogen
- Nieuwe werkwijzen bedenken ter vervanging van bestaande.
- Het Denkproces waardoor uit de menselijke Geest nieuwe Inzichten (via Inductie) tot stand komen. Vaak scheppen deze nieuwe inzichten de mogelijkheid om nieuwe Toepassingen (via Deductie) te maken, die werken, Mooi en/of Nuttig zijn.
Tenslotten een veelheid aan technieken zoals beschreven op de engelse wikipedia: Creativity Techniques Verschillende rollen in teamprocessen waaronder de plant:Belbin
